UZASADNIENIE
do projektu Ustawy o Współpracy na rzecz Rozwoju

I. Współpraca na rzecz rozwoju. Uwarunkowania międzynarodowe oraz kontekst krajowy.

Polska, przyjmując na siebie ważne zobowiązania międzynarodowe, w tym zawarte w Deklaracji Milenijnej oraz Deklaracji Politycznej i Planie Działania z Johannesburga we wrześniu 2002 r., zobowiązała się do aktywnego udziału w przedsięwzięciach społeczności międzynarodowej na rzecz rozwiązania problemów globalnych w wymiarze charakterze gospodarczym, społecznym
i humanitarnym. Realizacja przyjętych celów wymaga zaangażowania wszystkich uczestników życia międzynarodowego, obejmującego nie tylko transfer środków rzeczowych i finansowych, ale także zmian w polityce handlowej, rolnej, inwestycyjnej i ekologicznej. Pomoc rozwojowa nadal stanowi instrument przezwyciężenia globalnej luki rozwojowej. Pomoc udzielana przede wszystkim przez kraje należące do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) odgrywa istotną rolę, zwłaszcza w zakresie walki z biedą, ochrony zdrowia, ochrony środowiska czy edukacji.

Współpraca na rzecz rozwoju, jako integralna część polityki zagranicznej i stosunków zewnętrznych Polski, służy realizacji podstawowych celów polskiej polityki zagranicznej: zapewnieniu bezpieczeństwa i stabilności państwa i jego obywateli, ochronie jego interesów oraz rozwojowi współpracy gospodarczej z krajami wszystkich kontynentów. Bezpieczeństwu Polski służy zapobieganie potencjalnym, konfliktogennym napięciom na linii Północ - Południe, interesom gospodarczym - większe zaangażowanie krajów rozwijających się i w okresie transformacji w gospodarkę światową, w tym w wymianę handlową i inwestycyjną z naszym krajem, środowisku naturalnemu - identyfikacja i eliminowanie zagrożeń ekologicznych.

Rosnący udział Polski w globalnej współpracy rozwojowej zwiększa zdolność oddziaływania naszego kraju na arenie międzynarodowej. Przyczynia się także do podniesienia rangi i prestiżu Polski w świecie, jako kraju, który po wejściu do struktur Unii Europejskiej nie zapomina
o problemach innych regionów świata.

Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej wydatnie zwiększyły się oczekiwania wobec naszego kraju jako dawcy pomocy rozwojowej. Polska, podobnie jak państwa Unii Europejskiej, powinna dysponować zinstytucjonalizowanym systemem udzielania pomocy zagranicznej, opartym
na sprawdzonych w świecie standardach i procedurach.

Wyjściem naprzeciw powyższych wyzwań i oczekiwań jest realizacja polskiej współpracy rozwojowej, opartej na zasadach programowych, stanowiącej ważną część polskiej polityki zagranicznej, jednocześnie zapewniającej szeroki udział polskiego społeczeństwa obywatelskiego, organizacji i instytucji społecznych, zawodowych, wyznaniowych, gospodarczych, a także przedsiębiorców, młodzieży i in. Aby zapewnić optymalną efektywność współpracy, musi ona być oparta na nowoczesnych zasadach dotyczących: określania kierunków strategicznych i priorytetów, koordynacji działań wszystkich instytucji administracji centralnej w tym zakresie, elastycznego mechanizmu finansowania współpracy rozwojowej, organizacyjnie wyodrębnionej jednostki wdrażającej, podporządkowanej Ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych, przejrzystego systemu sprawozdawczości.

Mając na uwadze wagę problematyki współpracy rozwojowej i potrzebę określenia jej strategicznych założeń na najbliższy okres, Rada Ministrów w dniu 21 października 2003 r. przyjęła "Strategię Polskiej Współpracy na rzecz Rozwoju". Zgodnie z zapisami "Strategii", do głównych zadań polskiej współpracy rozwojowej należy: wspieranie trwałego wzrostu gospodarczego, przestrzeganie praw człowieka, demokracji, rządów prawa i zasad dobrego rządzenia, promocja globalnego bezpieczeństwa i stabilności, przekazywanie doświadczeń
z zakresu polskiej transformacji ustrojowej, rozwój potencjału ludzkiego, wspieranie rozwoju administracji publicznej i struktur lokalnych, ochrona środowiska naturalnego i zapobieganie problemom ekologicznym oraz udzielanie nadzwyczajnej pomocy humanitarnej i żywnościowej.

"Strategia" nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych zadanie nadzorowania i koordynacji polskiej współpracy rozwojowej. Jednocześnie, uznając potrzebę ustawowego uregulowania mechanizmu świadczenia przez Polskę pomocy rozwojowej, "Strategia" zobowiązała Ministerstwo Spraw Zagranicznych do przedstawienia projektu Ustawy o Współpracy na rzecz Rozwoju.

Uzasadnieniem dla wskazania drogi legislacyjnego uregulowania problematyki współpracy na rzecz rozwoju w Polsce jest potrzeba zapewnienia niezakłóconej realizacji współpracy, stanowiącej element polityki zagranicznej Państwa, w tym zapewnienia mechanizmów instytucjonalnych i finansowych, adekwatnych do potrzeb współpracy, realizującej również zobowiązania międzynarodowe Polski, w tym finansowe. Zobowiązania Unii Europejskiej
w obszarze współpracy rozwojowej obligują państwa członkowskie, w tym Polskę,
do przeznaczania do roku 2006 r. 0,33% dochodu narodowego brutto na cele pomocy rozwojowej oraz do zapewnienia niezbędnych ram instytucjonalnych i finansowych w celu realizacji powyższego celu. Dotychczas Polska przeznacza na cele rozwojowe jedynie ok. 0,02% dochodu narodowego brutto. W strategii Rząd RP zobowiązał się do osiągnięcia 0,15 PKB do roku 2006. Z tego wynika potrzeba osiągnięcia dużej dynamiki procesu w oparciu
o nowoczesny system współpracy rozwojowej, który jest przedmiotem projektu przedmiotowej ustawy. Potrzeba taka jest szczególnie widoczna na tle rosnącego dystansu Polski do pozostałych nowych państw członkowskich Unii Europejskiej, które są w większości bardziej zaawansowane w budowie nowoczesnego systemu pomocowego.

Obecna sytuacja

Włączenie się Polski do międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju i efektywna realizacja programu pomocy zagranicznej jest zupełnie nowym obszarem polskiej polityki, nie objętym dotychczas kompleksową legislacją.

Działania w ramach współpracy na rzecz rozwoju są realizowane w ramach obecnych regulacji prawnych, które nie są przystosowane do specyfiki tej dziedziny.

Przykładami stosowania mechanizmów nieprzystosowanych do specyfiki są:
1. Konieczność stosowania reżimu rezerwy celowej do finansowania działań pomocowych.
• Specyfika rezerwy celowej powoduje, że proces uruchomienia środków jest długotrwały oraz wymaga każdorazowo (nawet przy niewielkich kwotach) sformalizowanego wystąpienia Ministra Spraw Zagranicznych z prośbą do Ministra Finansów o uruchomienie środków
z rezerwy. Ponadto, przy jakiejkolwiek nawet niewielkiej zmianie w projekcie, powodującej przesunięcia finansowe w ramach jednego projektu (np. przesunięcie kwoty 100 zł z pozycji usługi na pozycję zakupy) znów wymaga podpisu dwóch Ministrów i zgody Ministerstwa Finansów.
• Pozostawanie pomocy rozwojowej pod reżimem rezerwy celowej powodują de facto konieczność alokowania środków do dnia 31 października danego roku oraz ich wydatkowania do dnia 31 grudnia danego roku. Specyfika projektów rozwojowych polega na ich wieloletnim charakterze; konieczność realizowania projektów, poza granicami kraju, bardzo często
w trudnych warunkach, a dodatkowo w bardzo ograniczonym czasie przeznaczonym na realizację stawia pod znakiem zapytania efektywność i trwałość projektów.
• Niedochowanie terminu 31 października i nie wystąpienie do Ministra Finansów z prośbą
o dokonanie uruchomienia rezerwy powoduje, że niewykorzystane środki przepadają. Nie ma również możliwości korekty umiejscowienia poszczególnych pozycji budżetowych po ich formalnym zatwierdzeniu przez Ministra Finansów; tego rodzaju konieczność wynika często
w praktyce z uwagi na bieżące potrzeby realokacji środków, które np. pozostają w nadmiarze
w jednej pozycji, a w innej występuje ich deficyt. Takie sytuacje miały miejsce w trakcie realizacji programu w 2004 r. Stosowny wniosek MSZ do MF został oddalony.
• Coroczna alokacja budżetowa z przeznaczeniem na rezerwę celową nie gwarantuje otrzymania odpowiednich środków na projekty pomocowe i uniemożliwia podejmowanie wieloletnich działań pomocowych.
• Ponadto, pozostawienie środków w rezerwie celowej niesie za sobą ryzyko, iż środki z rezerwy mogą być decyzją Rządu przeznaczone na inne cele, tak jak to miało miejsce w 2003 r.
• Sama nazwa rezerwy celowej (Środki na sfinansowanie składek do organizacji międzynarodowych oraz na zagraniczną pomoc rozwojową i humanitarną) powoduje, że nie można finansować z niej obsługi działań na rzecz pomocy rozwojowej ani działań z zakresu edukacji rozwojowej i informowania społeczeństwa o programie pomocy zagranicznej. Natomiast, zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD (DAC) koszty tego typu działań (koszty administracyjne instytucji wdrażającej - podmiotu realizującego współpracę na rzecz rozwoju) są zaliczane do wolumenu udzielanej pomocy.
• W przypadku sytuacji nadzwyczajnych - przykładowo takich jak klęska żywiołowa trzęsienia ziemi i tsunami, która miała miejsce w grudniu ub. roku w Azji, nie ma zapewnionych środków ani mechanizmów umożliwiających szybkie reagowanie i finansowanie akcji humanitarnych w sposób efektywny i skoordynowany z innymi dawcami.

2. Brak powierzenia Ministrowi Spraw Zagranicznych funkcji koordynującej działania współpracy na rzecz rozwoju.
Brak takiego uprawnienia powoduje, że różne resorty wykonują działania pomocowe w sposób niekoniecznie zgodny z polityką zagraniczną państwa a dodatkowo nie informują o nich MSZ. Oczywiście zamierzeniem MSZ nie jest próba odbierania innym Ministrom kompetencji,
ale zharmonizowanie działań na rzecz pomocy rozwojowej, podejmowanych przez nich.
Rola koordynacyjna mogłaby być przykładowo realizowana za pomocą międzyresortowego komitetu koordynującego pomoc rozwojową. Obecne regulacje (ustawa o Radzie Ministrów, DZ.U.03.24.199 art. 12 oraz art. 34) umożliwiają jedynie tworzenie organów pomocniczych - opiniodawczych lub doradczych), zaś specyfika współpracy na rzecz rozwoju i zaangażowanie w te działania kilku resortów powoduje, że organ o charakterze koordynującym (a nie opiniodawczym lub doradczym) tę tematykę jest niezbędny. Jednocześnie należy podkreślić,
że efektywna koordynacja działań wszystkich resortów administracji rządowej z zakresu pomocy rozwojowej jest warunkiem zapewnienia spójności polityki na rzecz rozwoju, do czego Polska jest zobowiązana na podstawie Traktatu o Wspólnocie Europejskiej.

3. Brak mechanizmów zapewniających realizowanie działań pomocowych w cyklu wieloletnim, dotyczy to zarówno programowania pomocy rozwojowej, w tym także zawierania wieloletnich porozumień z priorytetowymi biorcami pomocy jak i finansowania programów i projektów.
W związku z powyższym projekty finansowane przez Polskę są realizowane na niewielką skalę, gdyż większe projekty i programy pomocowe (zwłaszcza obejmujące przedsięwzięcia inwestycyjne) z natury rzeczy wymagają wieloletniego planowania finansowego. Ogranicza
to znacznie trwałość realizowanych projektów i ich zasięg oddziaływania.

4. Brak odpowiedniego mechanizmu finansowego.
Obecnie środki na pomoc rozwojową znajdują się na rachunku rezerwy celowej budżetu państwa. Poza ww. komplikacjami proceduralnymi takie rozwiązanie uniemożliwia realizowanie projektów przy zaangażowaniu innych niż budżetowe środków, w tym
np. środków pochodzących od innych donatorów w ramach projektów lub działań wielostronnych. Dotąd nie było prawnych możliwości pozyskania takich środków, pomimo ich dostępności ze strony innych donatorów (np. Kanady), ponieważ nie było ani wyodrębnionego rachunku przeznaczonego na działania pomocowe ani też wyodrębnionej od MSZ instytucji, która przyjęłaby te środki a następnie zarządzała nimi zgodnie z ustalonymi procedurami.
Rzeczą oczywistą jest fakt, że MSZ nie mógł takich środków przyjąć. Obecne rozwiązania prawne uniemożliwiają realizację projektów trójstronnych. Należy podkreślić, iż inne państwa Unii Europejskiej np. Luksemburg czy Holandia wyrażały zainteresowanie realizacją projektów trójstronnych, ale jest to nie możliwe z powodu braku wyodrębnionego rachunku bankowego, na którym będą przechowywane środki na pomoc rozwojową.

5. Brak wyspecjalizowanej, wyodrębnionej organizacyjnie jednostki pełniącej funkcje jednostki wdrażającej działania pomocowe.
Obecnie funkcje implementacyjne programu współpracy na rzecz rozwoju sprawuje kilkuosobowy zespół z korpusu dyplomatycznego, podlegającego "rotacji" między centralą
a placówkami zagranicznymi. Zespół ten powinien zajmować się przede wszystkim m.in. wypracowywaniem założeń polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju
z uwzględnieniem priorytetów sektorowych i geograficznych oraz wyborem kanałów dystrybucji środków pomocowych; wypracowywaniem ogólnych programów pomocowych wobec poszczególnych państw i regionów oraz zawieraniem ramowych dwustronnych porozumień z priorytetowymi biorcami pomocy a także uczestniczyć we współpracy międzynarodowej w zakresie formułowania i monitorowania polityki rozwojowej Unii Europejskiej oraz koordynacji działań pomocowych w ramach OECD i systemu Narodów Zjednoczonych.

Oczywistym jest, iż realizowanie wszystkich funkcji, obejmujących z jednej strony planowanie i programowanie oraz implementację, z drugiej strony, może odbywać się ze szkodą dla którejś z nich.

Jeśli niemożliwa jest do realizacji w obecnych uwarunkowaniach prawnych koncepcja powołania odrębnej instytucji, organizacyjnie podległej Ministrowi SZ, wzorem najlepszych rozwiązań państw-donatorów o rozwiniętych systemach pomocowych, należy zapewnić aby w celu realizacji współpracy na rzecz rozwoju funkcjonowały w ramach MSZ dwie odrębne komórki, z których jedna będzie pełniła funkcję wypracowywania polityki w zakresie współpracy na rzecz rozwoju, natomiast druga będzie pełniła funkcje implementacyjne.

Należy podkreślić, iż już teraz Polska odczuwa brak struktur, efektywnych procedur
i mechanizmów świadczenia pomocy rozwojowej, co stawia nas w niekorzystnym świetle
w stosunku do sytuacji panującej w tym zakresie w innych państwach europejskich, w tym
w krajach, które razem z Polską wstąpiły do Unii (Republika Czeska, Węgry, Słowacja).

Przykładowo, dla zilustrowania znacznego i coraz bardziej pogłębiającego się opóźnienia Polski
w stosunku do innych nowych państw UE w zakresie budowania instytucjonalno-prawnych ram polskiej współpracy na rzecz rozwoju można przytoczyć zasady funkcjonowania w Republice Czeskiej oraz na Słowacji.

Podstawową cechą zarówno czeskiego, jak i słowackiego systemu współpracy na rzecz rozwoju jest rozdział zadań związanych z generalnym kierownictwem i strategicznym planowaniem działań pomocowych - czym zajmują się Ministerstwa Spraw Zagranicznych tych krajów - od zadań bieżącej realizacji konkretnych projektów pomocowych, czym zajmują się inne upoważnione podmioty współpracujące z MSZ, finansowane ze środków publicznych. Jest to podstawowy warunek, od którego spełnienia zależy efektywność całego systemu. Ponadto, Republika Czeska oraz Słowacja dysponują możliwością wdrażania i finansowania działań rozwojowych na zasadzie programów wieloletnich, co jest szczególnie istotne w przypadku zaangażowania na rzecz krajów odległych geograficznie, gdzie występują trudności ze znalezieniem odpowiednich partnerów lokalnych, selekcją projektów i nadzorem nad ich wykonaniem. Stoi to w rażącym kontraście
do warunków, w jakich zmuszony jest działać polski MSZ, którego działania na rzecz rozwoju finansowane są z rezerwy celowej budżetu państwa, która musi być wykorzystana do końca danego roku budżetowego.

Wydanie proponowanego aktu prawnego jest niezbędne z wielu powodów:
• konieczności zapewnienia koordynacji tej dziedziny (zgodnie z wymogami UE);
• konieczności stworzenia efektywnego i sprawnego mechanizmu finansowego;
• utworzenia jasnych ram instytucjonalno-prawnych,
• konieczności wprowadzenia i stosowania rozwiązań przyjętych i sprawdzonych w innych krajach rozwiniętych. Będzie to stanowiło gwarancję ciągłości polskiej polityki rozwojowej
i efektywnej realizacji przyjętych celów.

Obecne uregulowania prawne uniemożliwiają realizację działań z zakresu współpracy na rzecz rozwoju w sposób efektywny, zgodny ze standardami międzynarodowymi, wynikającymi
z członkostwa Polski w Narodach Zjednoczonych, OECD, a przede wszystkim w Unii Europejskiej. Pozostawienie stanu obecnego stawia pod znakiem zapytania możliwość wywiązania się Polski z zobowiązań międzynarodowych.

II. Założenia polskich rozwiązań

Ustawa ma z założenia charakter ramowy i nie dąży do szczegółowego i wyczerpującego uregulowania wszystkich kwestii, związanych z polskimi działaniami w ramach współpracy na rzecz rozwoju, co wynika ze specyfiki tej dziedziny, która na arenie międzynarodowej ulega ciągłym zmianom. Przyjęcie ustawy ramowej - regulującej jedynie kluczowe, nie ulegające zmianom kwestie zapobiegnie ciągłym nowelizacjom ustawy w zależności od zmian na arenie międzynarodowej.

Ustawa powoduje korzystne z punktu widzenia zmiany w obecnym stanie prawnym
i organizacyjnym, który aktualnie w znacznej mierze ogranicza rozwój i efektywną realizację polskiej współpracy rozwojowej, a w szczególności:

• definiuje współpracę na rzecz rozwoju;
• nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że współpraca na rzecz rozwoju stanowi nieodzowny i bardzo ważny element polskiej polityki zagranicznej;
• wskazuje mechanizm - fundusz celowy - pozwalający na planowanie i implementację działań w ramach współpracy na rzecz rozwoju w perspektywie czasowej dłuższej, niż jeden rok;
• sankcjonuje koordynacyjną rolę Ministra Spraw Zagranicznych, przy zachowaniu zasady nieingerencji w kompetencji innych resortów zgodnie z ustawą o działach administracji, a także pozwala uporządkować działania różnych podmiotów rządowych w obszarze współpracy rozwojowej.

W ten sposób ustawa eliminuje istniejące dotąd liczne ograniczenia w skutecznej i efektywnej realizacji działalności pomocowej Polski na rzecz rozwoju. Jednocześnie stwarza korzystne ramy dla realizacji wytyczonych celów strategicznych, w powiązaniu z głównymi celami polskiej polityki zagranicznej oraz dla wypełnienia zobowiązań międzynarodowych i zmniejszenia dystansu, jaki Polska ma w stosunku nie tylko do państw o rozwiniętych systemach pomocowych, ale i większości nowych państw członkowskich UE.

III. Komentarz i uzasadnienie poszczególnych zapisów projektowanej ustawy.

Ustawa określa zasady i warunki realizacji współpracy na rzecz rozwoju oraz tworzy i ustanawia zasady gospodarowania Polskim Funduszem Współpracy na Rzecz Rozwoju.

W związku z ostatnią nowelizacją ustawy o finansach publicznych (Dziennik Ustaw z dnia 27 grudnia 2004 r., nr 273, poz. 2703) oraz w wyniku szeregu uwag, które zostały zgłoszone przez resorty do poprzednich wersji projektów ustaw o współpracy na rzecz rozwoju, jako najbardziej efektywne i możliwe do przeprowadzenia rozwiązanie systemowe uznano utworzenie funduszu celowego, nieposiadającego osobowości prawnej. Fundusz celowy będzie wyodrębnionym rachunkiem pozostającym w dyspozycji Ministra SZ, na którym będą się znajdowały środki na realizację działań z zakresu współpracy na rzecz rozwoju.

Ze względu na specyfikę materii oraz biorąc pod uwagę, że Polska przyjęła na siebie zobowiązania dotyczące współpracy na rzecz rozwoju, mające z natury rzeczy charakter wieloletni, istotne jest, że mechanizm funduszu celowego umożliwi wieloletnią perspektywę planowania i finansowania działań rozwojowych, co jest powszechnie przyjętym standardem międzynarodowym.
Wyższość funduszu celowego nad programem wieloletnim, który był również rozważany jako mechanizm dla realizowania polskiej współpracy na rzecz rozwoju polega m.in. na tym, że tworzy się go bezterminowo oraz gwarantuje "nieprzepadalność" środków.

W celu uniknięcia wątpliwości co oznacza pojęcie "współpraca na rzecz rozwoju" zostały wprowadzone definicje (art. 2), dzięki którym wiadomo, że współpraca na rzecz rozwoju to wszelkie działania mające na celu wsparcie potrzeb rozwojowych państw partnerskich oraz obejmujące w szczególności działania służące redukcji ubóstwa, wspieraniu trwałego wzrostu gospodarczego, przestrzeganiu praw człowieka, demokracji, rządów prawa i zasad dobrego rządzenia, promocji globalnego bezpieczeństwa i stabilności, ochronie środowiska naturalnego oraz udzielanie pomocy humanitarnej. Oprócz tych działań do współpracy na rzecz rozwoju zalicza się również - zgodnie z wytycznymi OECD - edukację rozwojową realizowaną w Polsce i polegającą na prowadzeniu działań mających na celu zwiększenie wiedzy, świadomości oraz zaangażowania Polaków w tematykę współpracy rozwojowej. Państwa partnerskie oraz priorytety polskiej pomocy rozwojowej, w tym również dziedzina wsparcia będą określane w planie współpracy na rzecz rozwoju, przyjmowanym przez Radę Ministrów. (art. 8).

Należy nadmienić, iż w projekcie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (art. III-316) jest zapis, iż głównym celem polityki Unii Europejskiej w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju jest zmniejszenie, a docelowo, likwidacja ubóstwa. Ponadto art. 177 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, stanowi, że "1. Polityka Wspólnoty w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju, stanowiąc uzupełnienie polityk realizowanych przez państwa członkowskie, sprzyja:
• trwałemu rozwojowi gospodarczemu i społecznemu krajów rozwijających się, a w szczególności najmniej uprzywilejowanym spośród nich;
• harmonijnemu i stopniowemu włączaniu krajów rozwijających się do gospodarki światowej;
• walce z ubóstwem w krajach rozwijających się.
2. Polityka wspólnoty w tej sferze przyczynia się do osiągnięcia ogólnego celu rozwoju
i wzmocnienia demokracji i zasady państwa prawnego oraz poszanowania praw człowieka
i podstawowych wolności."

W ustawie zostały zdefiniowane "państwa partnerskie" jako państwa nie będące członkami Unii Europejskiej lub Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Biorąc pod uwagę, że lista krajów rozwijających się stworzona przez OECD ulega częstym modyfikacjom, zastosowanie takiej definicji jest elastyczne i pozwala na koncentrację polskich działań pomocowych na krajach mniej rozwiniętych, których wybór dokonywany będzie przez kompetentne władze Państwa
w planie współpracy na rzecz rozwoju.

Istotne jest również zdefiniowanie pojęcia "współpraca na rzecz rozwoju". Biorąc pod uwagę,
że niemożliwe jest enumeratywne wyliczenie wszystkich działań, jakie podejmuje społeczność międzynarodowa w pomocy rozwojowej, w definicji zastosowano wyraz "w szczególności"
i wskazano, że są to działania mające na celu wsparcie potrzeb rozwojowych państw partnerskich. Działania te obejmują w szczególności podejmowane kroki służące redukcji ubóstwa, wspieraniu trwałego wzrostu gospodarczego, przestrzeganiu praw człowieka, demokracji, rządów prawa
i zasad dobrego rządzenia, promocji globalnego bezpieczeństwa i stabilności, ochronie środowiska naturalnego oraz udzielanie pomocy humanitarnej. Należy tu podkreślić, że cele te są odzwierciedleniem m.in. Milenijnych Celów Rozwoju - w których społeczność międzynarodowa zobowiązała się m.in. do podejmowania działań w celu wyeliminowania skrajnego ubóstwa
i głodu.

Ustawa posługuje się pojęciem "współpraca na rzecz rozwoju" a nie "pomoc rozwojowa"
z następujących powodów:
• pojęcia "współpraca na rzecz rozwoju" (development co-operation) używa się w Traktacie
o Wspólnocie Europejskiej, Traktacie z Maastricht ustanawiającym Unię Europejską oraz
w projekcie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
• pojęcie "współpraca na rzecz rozwoju" jest rozpoznawalne w stosunkach międzynarodowych
i zawiera szerszy zakres pojęciowy od terminu "pomocy rozwojowa" czy "polityka rozwojowa";
• w przypadku współpracy na rzecz rozwoju zakłada się - przynajmniej w teorii - równość partnerów, a nie - jak ma to miejsce w przypadku pomocy - ich asymetryczność, powiązana
z zakładaną a priori aktywnością dawców i pasywnością biorców;
• współpraca na rzecz rozwoju implikuje współzależność potrzeb i interesów partnerów, których wspólnym celem jest osiągnięcie jak najwyższego poziomu rozwoju poprzez stosowanie różnorodnych mechanizmów, z których bardzo istotnym - choć, co ważne, nie jedynym - pozostaje klasycznie rozumiana pomoc rozwojowa;
• "współpraca" nie powinna mieć charakteru antagonistycznego ani konkurencyjnego.

Do współpracy na rzecz rozwoju konieczne jest zaliczenie również edukacji rozwojowej, realizowanej w Polsce. Są to wszelkie działania o charakterze edukacyjnym, informacyjnym
i promocyjnym mające na celu zwiększanie wiedzy i świadomości społeczeństwa polskiego
na temat współpracy na rzecz rozwoju.

Artykuły 3 - 6 określają zasady, na jakich oparta jest współpraca na rzecz rozwoju, w tym pomoc humanitarna.

Art. 3 określa zasadę partnerstwa, oznaczającą współpracę opartą na poszanowaniu suwerenności, tradycji i kultury, międzynarodowej solidarności oraz wspólnej odpowiedzialności za realizację Milenijnych Celów Rozwoju na poziomie lokalnym, regionalnym i globalnym.

Art. 4 zasada odpowiedzialności i komplementarności. Należy mieć na względzie, że każde państwo jest odpowiedzialny za własny rozwój stwarzając warunki sprzyjające mobilizacji wewnętrznych środków rozwojowych. Działania pomocowe społeczności międzynarodowej, w tym Polski, powinny mieć charakter uzupełniający. Szczególna odpowiedzialność za koordynację działań pomocowych spoczywa na administracji rządowej kraju - biorcy, która powinna opracować stosowne strategie zrównoważonego rozwoju i walki z ubóstwem. Polskie działania powinny być podejmowane w taki sposób, aby sprzyjać mobilizacji wewnętrznych sił i środków państwa partnerskiego.

Art. 5 stanowi, że współpraca na rzecz rozwoju powinna uwzględniać i być dostosowana do potrzeb państwa partnerskiego.

Art. 6 określa, jakimi zasadami należy kierować się przy udzielaniu pomocy humanitarnej. Kluczową zasadą w każdej akcji humanitarnej jest ratowanie życia oraz łagodzenie cierpień ludzkich gdziekolwiek zajdzie taka potrzeba - pomoc, opieka i ochrona ludności. Zasadami jakimi ponadto należy się kierować jest bezstronność, neutralność i niedyskryminacja. Pojęcia te należy rozumieć następująco:
• Bezstronność- akcje humanitarne powinny być niezależne (autonomiczne) od celów politycznych, ekonomicznych, militarnych i innych, które mogą być realizowane na terenach, gdzie akcja humanitarna jest podjęta. Należy kierować się jedynie potrzebami, zaś priorytet dawać najbardziej pilnym przypadkom.
• Niedyskryminacja - podjęcie i przeprowadzanie akcji humanitarnej powinno zależeć wyłącznie od potrzeb ludności dotkniętej klęską, konfliktem itp., bez jakiejkolwiek dyskryminacji pod względem narodowości, rasy, wyznania religijnego, pochodzenia czy poglądów politycznych.
• Neutralność - akcje humanitarne nie mogą faworyzować którejkolwiek strony konfliktu, w tym zbrojnego, niezależnie od tego gdzie taka akcja się odbywa. Nie należy angażować się w konflikt lub wdawać się w "rozważania" o podłożu politycznym, rasowym, religijnym bądź politycznym.

Zasady pomocy humanitarnej należy traktować kompleksowo, zwłaszcza, że czasami granica pomiędzy nimi jest płynna.

W art. 7 usankcjonowano koordynacyjną funkcję Ministra SZ w zakresie współpracy na rzecz rozwoju, zgodnie z zapisami rządowej "Strategii". Zapis ten nakłada na Ministra SZ obowiązek koordynowania wysiłków w zakresie współpracy na rzecz rozwoju podejmowanych przez innych ministrów. Należy przy tym mieć na względzie, że funkcja koordynatora nie narusza i nie uszczupla kompetencji polityczno-wykonawczych innych ministrów, lecz powoduje, że prowadzona przez Polskę polityka jest spójna i bardziej efektywna (art.7.1).

Biorąc pod uwagę, że obowiązek koordynacji działań w ramach współpracy na rzecz rozwoju wynika z Traktatu o Unii Europejskiej z Maastricht (art. 130u - 130y), na mocy którego wszystkie państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia spójności, koordynacji
i komplementarności działań pomocowych w ramach Unii, w art. 7 ust. 2 zapisano, że Minister SZ, jako koordynator współpracy na rzecz rozwoju, działa w celu zapewnienia spójności, koordynacji
i komplementarności działań podejmowanych przez inne resorty w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. Zapis ten umożliwi bardziej harmonijne i lepiej zorganizowane współdziałanie polskiej administracji centralnej w obszarze działalności pomocowej.

Ponadto, zobowiązanie takie jest wyrażone w projekcie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (art. III-318): dążąc do zwiększenia komplementarności i skuteczności swoich działań, Unia i Państwa Członkowskie koordynują swoje polityki w dziedzinie współpracy na rzecz rozwoju
i konsultują się między sobą w sprawie swych programów pomocy, w tym w ramach organizacji międzynarodowych i podczas konferencji międzynarodowych.

W celu zapewnienia realizacji działań z zakresu współpracy na rzecz rozwoju, Rada Ministrów na wniosek Ministra, może utworzyć w drodze rozporządzenia komitety i inne organy koordynujące. Założeniem jest, aby w przyszłości powstał międzyresortowy komitet koordynujący działania
w zakresie współpracy na rzecz rozwoju, który zapewni spójność i przejrzystość tych działań. Proponowany zapis umożliwi powołanie odnośnych ciał, stosownie do aktualnych potrzeb
i możliwości. Zamierzeniem MSZ jest również powołanie w przyszłości Rady ds. Współpracy Rozwojowej. W skład Rady wejdą przedstawiciele Sejmu i Senatu RP, kościołów i związków wyznaniowych, samorządów i związków terytorialnych, organizacji pozarządowych, środowisk akademickich i biznesowych oraz mediów. Do zadań Rady będzie należało między innymi przygotowywanie opinii w sprawach polityki rozwojowej, składanie propozycji dotyczących kierunków i dziedzin działalności pomocowej, promocja tematyki pomocowej w społeczeństwie oraz współpraca z organami samorządu terytorialnego w dziedzinie współpracy rozwojowej. Intencją jest możliwość powołania jednego ciała, w ramach którego poszczególne grupy społeczeństwa (w tym bezpośredni uczestnicy projektów i programów pomocowych) byłyby konsultowane w kwestiach polskiej pomocy dla krajów trzecich.

Art. 8 stanowi, że Rada Ministrów na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych uchwala plan współpracy na rzecz rozwoju, określający priorytety polskiej pomocy rozwojowej, w tym państwa partnerskie i dziedziny wsparcia objęte współpracą na rzecz rozwoju. Plan współpracy na rzecz rozwoju byłby tworzony na okres nie krótszy niż trzy lata. Zapewnia to stabilność prowadzonej współpracy oraz transparentność i przewidywalność działań w zakresie współpracy na rzecz rozwoju w perspektywie średnioterminowej.

Artykuły 9 -13 regulują kwestie mechanizmu utworzonego dla celów realizacji współpracy na rzecz rozwoju - tj. funduszu celowego. Możliwość utworzenia funduszu celowego pojawiła się wraz z nowelizacją ustawy o finansach publicznych, która miała miejsce w IV kwartale ubiegłego roku. Dziennik Ustaw zawierający stosowne zmiany został wydany 27 grudnia 2004 r.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 22 ustawy o finansach publicznych, fundusz celowy może działać jako osoba prawna lub stanowić wyodrębniony rachunek bankowy, którym dysponuje organ wskazany w ustawie tworzącej fundusz. Dla potrzeb realizacji działań w ramach współpracy na rzecz rozwoju tworzy się mocą projektowanej ustawy fundusz celowy pod nazwą "Polski Fundusz Współpracy na rzecz Rozwoju", nieposiadający osobowości prawnej, będący wyodrębnionym rachunkiem bankowym. Dysponentem funduszu jest Minister Spraw Zagranicznych.

Art. 10 określa przychody funduszu, a co za tym idzie źródła środków z których może być realizowana współpraca na rzecz rozwoju. Głównym źródłem środków funduszu będzie budżet państwa. W ustawie, mimo zobowiązań międzynarodowych - takich jak zobowiązania podjęte przez przywódców UE (Radę Europejską) w Barcelonie w 2002 r., nie wskazano rocznego limitu jaki powinien być corocznie zapewniany w budżecie państwa na współpracę na rzecz rozwoju. Zgodnie tymi zobowiązaniami, każdy kraj członkowski Unii ma do 2006 r. osiągnąć poziom wielkości przekazywanej pomocy rozwojowej określony na 0,33 % PKB. Weryfikacja zobowiązań państw członkowskich UE w tym zakresie pod kątem dalszego zwiększenia alokacji na Oficjalną Pomoc Rozwojową (ODA) odbędzie się w br., zgodnie z konkluzjami Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych UE z listopada 2004 r. Mając na względzie trudną sytuację finansową państwa, rząd polski w ww. "Strategii" zadeklarował zwiększenie wielkości pomocy rozwojowej dla krajów rozwijających się i w okresie transformacji do poziomu 0,1 % PKB do roku 2006.

Mając na względzie imperatyw zwiększania wielkości polskiej pomocy rozwojowej, istotnym, z punktu widzenia zobowiązań międzynarodowych, jest art. 10 ust. 2 "dotacje z budżetu państwa przeznaczone na rzecz funduszu, określone w ustawie budżetowej nie mogą być niższe niż w roku poprzednim." Zapis ten gwarantuje, że w każdym roku znajdą się środki na współpracę na rzecz rozwoju i że Polska spełni zobowiązania podjęte wobec Unii Europejskiej w tym zakresie.

W art. 10 zostało wskazane szerokie spektrum potencjalnych źródeł przychodów tj. wpływy ze środków zagranicznych, spadki, zapisy, darowizny, wpływy ze zbiórek publicznych oraz z innych źródeł, aby umożliwić np. realizację projektów trójstronnych (środki ze źródeł zagranicznych) czy też wyjść naprzeciw różnym inicjatywom społeczeństwa. Jako przykład można podać sytuację jaka miała miejsce po trzęsieniu ziemi i tsunami w Azji, kiedy to , po katastrofie zgłaszały się do MSZ osoby fizyczne, które chciały przekazać jakieś środki na pomoc ofiarom. Mimo prowadzonej pomocy rządowej, nie było możliwości przyjęcia takich środków i przeznaczenia ich na pomoc dla Azji, zaś zainteresowanych z konieczności odsyłano do organizacji pozarządowych.

Art. 11.1 określa kanały dystrybucji środków funduszu, do których należą działania w zakresie zakupu dostaw usług w ramach prawa o zamówieniach publicznych, dotacje celowe, zlecane określonym podmiotom na zasadach konkursowych, realizowanych w ramach wielostronnych, w tym poprzez wyspecjalizowane organizacje międzynarodowe, w ramach tzw. projektów trójstronnych (tj. z udziałem co najmniej jeszcze jednego państwa-donatora), tzw. działań sektorowych (polegających na dokonywaniu alokacji na rzecz wybranego sektora gospodarki, życia społecznego itp. państwa partnerskiego przez kilku lub więcej donatorów), a także poprzez umożliwienie realizacji zadań z zakresu współpracy rozwojowej przez inne resorty lub organy administracji publicznej). Pomoc humanitarna, udzielana w sytuacjach nadzwyczajnych, udzielana jest najczęściej w drodze bezpośrednich alokacji budżetowych na rzecz kraju poszkodowanego lub z pośrednictwem wyspecjalizowanych organizacji humanitarnych.

W ramach realizacji zadań w ramach Programu Minister SZ może przeznaczać środki zarówno na rzecz osób oraz podmiotów krajowych i zagranicznych (art. 11.2). Mając na względzie, że głównym celem funduszu jest finansowanie pomocy rozwojowej dla krajów rozwijających się i krajów w okresie transformacji i większość działań będzie wykonywana poza granicami kraju, a także pojawiające się wątpliwości interpretacyjne ze strony służb budżetowo-finansowych dot. finansowania podmiotów niepolskich, celowym jest określenie expressis verbis możliwości przeznaczania środków zarówno na rzecz osób oraz podmiotów polskich i zagranicznych, aby uniknąć w przyszłości wątpliwości komu można środki przekazywać.

Należy podkreślić, że jako członek Unii Europejskiej i OECD, Polska jest zobowiązana do zwiększania udziału pomocy "niewiązanej", a więc nieograniczonej wyłącznie do podmiotów polskich. Ponadto te rozwiązanie wynika z zasad funkcjonowania Wspólnego Rynku i reguł konkurencji wynikających z acquis communautaire UE, zakazujących dyskryminacji podmiotów ze względu na pochodzenie.

W ustępie 3 art. 11, określono expressis verbis wysokość rezerwy, z której byłyby pokrywane wydatki na natychmiastową pomoc humanitarną. Mając w pamięci katastrofę trzęsienia ziemi i tsunami w Azji w grudniu ubiegłego roku oraz trzęsienie ziemi, które miało miejsce w Bam w Iranie 26 grudnia 2003 r. należy zagwarantować "posiadanie" środków nawet w grudniu danego roku. Dotychczas środki na pomoc humanitarną i współpracę rozwojową były ujęte w rezerwie celowej, którą należało wydatkować do końca października, co oznaczało, że na sytuacje wymagające pomocy humanitarnej w listopadzie i grudniu nie było zagwarantowanych środków. Takie rozwiązanie zapewnia elastyczność działania w sytuacjach nagłych.

Zgodnie z ust. 4 art. 11 pomoc rządowa będzie realizowana na mocy porozumień rządowych pomiędzy Polską a państwem partnerskim. Umowa może być zawarta również z innym państwem jeśli pomoc jest realizowana na rzecz państwa partnerskiego (tzw. projekty trójstronne). Praktyką w krajach OECD jest zawieranie Memorandum of Understanding.

Artykuł 12 stanowi, że fundusz może zaciągać pożyczki i kredyty. Zapis ten ma na celu niewykluczanie możliwości sięgania po inne instrumenty finansowe.

Artykuł 13 wskazuje, że obsługę funduszu zapewni wyodrębniona komórka organizacyjna MSZ. Komórka ta będzie pełniła funkcję wdrażającą działania z zakresu współpracy na rzecz rozwoju. Do jej zadań będzie należało gospodarowanie środkami funduszu, planowanie i sprawozdawczość w zakresie środków funduszu, dokonywanie oceny efektywności działań podejmowanych w ramach współpracy na rzecz rozwoju a także prowadzenie działalności informacyjnej w zakresie współpracy na rzecz rozwoju.

Artykuł 14 nakłada na Ministra SZ obowiązek corocznej sprawozdawczości z realizacji działań finansowanych z Funduszu.

Artykuł 15 jest logiczną konsekwencją, zapisów art. 10 wskazującego darowizny jako źródło przychodów funduszu. Osoby fizyczne mogą przekazać na zasadach i w trybie określonym w przepisach odrębnych, przekazać 1% podatku obliczonego zgodnie z odrębnymi przepisami na rzecz funduszu.

Artykuły 16 - 18 wprowadzają zmiany do obecnie obowiązujących regulacji - do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o działach administracji rządowej oraz do ustawy prawo zamówień publicznych w celu dostosowania aktualnego porządku prawnego do uregulowań, wynikających z projektowanej ustawy.

Artykuł 16 wprowadza zmiany w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, i sankcjonuje możliwość dokonywania darowizn na współpracę na rzecz rozwoju.

Zmiana w ustawie o działach administracji rządowej dotyczy dodania do wykazu spraw obejmowanych działem "sprawy zagraniczne" kwestii dotyczących współpracy na rzecz rozwoju. Zapis ten sankcjonuje jednocześnie fakt, że współpraca na rzecz rozwoju stanowi nieodzowny element polskiej polityki zagranicznej (art.17).

Zmiana w ustawie Prawo zamówień publicznych wyłącza spod reżimu ustawy usługi i dostawy finansowane ze środków Polskiego Funduszu Współpracy na rzecz Rozwoju, przeznaczone dla zapewnienia bezzwrotnej pomocy humanitarnej dla ofiar klęsk żywiołowych lub katastrof spowodowanych przez człowieka. Zmiana ta jest podyktowana koniecznością podejmowania działań w trybie natychmiastowym, tak jak miało to miejsce w przypadku reakcji społeczności międzynarodowej na rzecz ofiar trzęsienia ziemi i tsunami w krajach Azji. Jest rzeczą oczywistą, że w akcjach ratunkowych i przy wysyłaniu artykułów pierwszej potrzeby dla ofiar kataklizmu liczy się przede wszystkim szybkość działania, stąd potrzeba wyłączenia tego rodzaju sytuacji spod reżimu zamówień publicznych (art.18).

Plan współpracy na rzecz rozwoju będzie przedłożony do akceptacji Rady Ministrów w ciągu 30 dni od wejścia w życie przedmiotowej ustawy (art.19).

Jako dzień wejścia w życie ustawy określono dzień 1 stycznia 2006 r.

IV. Ocena skutków regulacji

1. Podmioty, na które oddziałuje akt normatywny.
a) Ministerstwa zaangażowane w realizację współpracy na rzecz rozwoju i pomocy humanitarnej. Projekt ustawy dotyczy przede wszystkim Ministra Spraw Zagranicznych, który realizuje większość działań z zakresu współpracy na rzecz rozwoju, będącej integralną częścią polityki zagranicznej oraz koordynuje działania z zakresu pomocy rozwojowej, podejmowane przez inne resorty.

b) Osoby oraz podmioty krajowe i zagraniczne, które mogą być potencjalnymi wykonawcami działań w zakresie współpracy na rzecz rozwoju.
Ustawa wskazuje szeroki krąg potencjalnych podmiotów, które mogą być zaangażowane w działalność na rzecz współpracy rozwojowej. Będą to przede wszystkim przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego - przedstawiciele organizacji pozarządowych (np. fundacje
i stowarzyszenia), sektor prywatny, administracja rządowa i samorządowa. Osoby i podmioty zagraniczne (nie krajowe) również mogą być beneficjentami pomocy rozwojowej bądź też pośrednikami w udzielaniu tej pomocy.

2. Wyniki przeprowadzonych konsultacji.

Dnia 16 września 2004 r. odbyło się posiedzenie Rady do spraw Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi przy Ministrze Spraw Zagranicznych. Projekt ustawy uwzględnia uwagi
i postulaty, zgłoszone przez środowisko polskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, po konsultacji tekstu projektu ustawy, na forum ww. Rady. Organizacje pozarządowe są również konsultowane w zakresie nowych propozycji, będących przedmiotem przedmiotowej ustawy.

Ponadto, obecna forma projektu ustawy jest efektem uwag zgłoszonych podczas pierwszej fazy konsultacji międzyresortowych, prowadzonych w 2004 r.

3. Wyniki analizy wpływu aktu normatywnego w szczególności na:
a) sektor finansów publicznych.

Projekt ustawy ma bezpośredni wpływ na budżet państwa, ponieważ współpraca na rzecz rozwoju jest finansowana z budżetu państwa oraz może być, na zasadzie komplementarnej, finansowana
z innych źródeł.

Zgodnie z przyjętymi przez Radę Europejską w Barcelonie w marcu 2002 r. zobowiązaniami, każdy kraj członkowski Unii ma do 2006 r. osiągnąć poziom wielkości przekazywanej pomocy rozwojowej określony na 0,33 % PKB. Zgodnie ze "Strategią polskiej współpracy na rzecz rozwoju" Polska zobowiązała się do zwiększenia wielkości pomocy rozwojowej dla krajów rozwijających się i w okresie transformacji do poziomu 0,1 % PKB do roku 2006. Zobowiązanie
to zostało przyjęte przez naszych partnerów z Unii Europejskiej i OECD, jednakże trzeba mieć na względzie że jest to zobowiązanie o charakterze tymczasowym, z uwagi na niższy poziom rozwoju naszego kraju i jego trudną sytuację budżetową. Niemniej jednak w przyszłości wielkość polskiej pomocy rozwojowej będzie musiała wzrastać, zgodnie z uwarunkowaniami przyjętymi przez Polskę w zobowiązaniach międzynarodowych.

Trzeba również pamiętać, że Polska jest sygnatariuszem Deklaracji Milenijnej podpisanej przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego i Konsensusu z Monterrey, w których określa się poziom 0,7 % PKB jako najniższy poziom pomocy umożliwiający wyjście z biedy krajom najmniej rozwiniętym i realizacje Milenijnych Celów Rozwoju, także zaaprobowanych przez Polskę.

Proponowany w projekcie ustawy zapis wydatki z budżetu państwa na realizację Programu nie mogą przekraczać 0,33% PKB odnosi się do zobowiązań wynikających z członkostwa Polski
w Unii Europejskiej.

Trzeba mieć na względzie, że środki przeznaczane na pomoc rozwojową będą musiały rosnąć
z każdym rokiem, do osiągnięcia wymaganego poziomu. W przeciwnym wypadku Polska mogłaby zostać poddana bardzo silnej presji politycznej, zarówno ze strony naszych partnerów z Unii Europejskiej, jak i krajów rozwijających się, oczekujących zwiększonego wysiłku pomocowego
ze strony nowych członków Wspólnoty.

b) rynek pracy oraz konkurencyjność wewnętrzna i zewnętrzna gospodarki

Można oczekiwać, iż projekt ustawy, a przede wszystkim utworzenie systemu polskiej współpracy na rzecz rozwoju pozytywnie wpłynie na polski rynek pracy.

Trzeba mieć na względzie, że system współpracy na rzecz rozwoju ma służyć nie tylko partnerom zagranicznym, ale i partnerom krajowym. Spełnienie zobowiązań finansowych wobec Unii Europejskiej spowoduje, ze sumy przeznaczane rokrocznie w budżecie państwa na pomoc rozwojową mogą stać się bardzo poważnym źródłem finansowania działalności polskich organizacji pozarządowych realizujących projekty pomocowe. Dotyczy to również innych podmiotów zaangażowanych w realizację projektów pomocowych, które mając dodatkowe źródło finansowania i nowe zadania będą mogły zatrudniać nowych pracowników.

Należy również dostrzegać szansę dla sektora prywatnego. Możliwość udziału w realizacji programów pomocowych utworzonych dla wybranych krajów priorytetowych, może być doskonałą okazją dla wielu firm krajowych do rozszerzenia zakresu swojej działalności, znalezienia partnerów zagranicznych, zwiększenia zysków i zatrudnienia.

Idąc dalej, trzeba pamiętać, że istotnym efektem działań pomocowych będzie promocja Polski
w kręgach opiniotwórczych krajów partnerskich (krajów-biorców) jako państwa otwartego
na współpracę, prężnego gospodarczo, stabilnego politycznie, interesującego kulturowo oraz dysponującego bogatymi zasobami ludzkimi. Szerzenie pozytywnej wiedzy o Polsce będzie pośrednio sprzyjać rozwojowi różnorodnych form współpracy kulturalnej, naukowej i technicznej,
i co za tym idzie może wpływać pozytywnie na wewnętrzny rynek pracy.

Rosnący udział Polski w globalnej współpracy rozwojowej zwiększa zdolność oddziaływania naszego kraju na arenie międzynarodowej. Przyczynia się także do podniesienia rangi i prestiżu Polski w świecie, jako kraju, który po wejściu do struktur Unii Europejskiej nie zapomina
o problemach innych regionów świata.

c) sytuacja i rozwój regionalny

Przyjęcie ustawy nie spowoduje bezpośrednich skutków związanych z sytuacją i rozwojem regionalnym.

4. Zgodność z projektu z prawem Unii Europejskiej.

Należy mieć na względzie fakt, iż Polska przystępując do Unii Europejskiej zobowiązała się do stworzenia spójnego systemu udzielania pomocy rozwojowej oraz przyjęła na siebie obowiązek stosowania procedur udzielania pomocy rozwojowej funkcjonujących w ramach Wspólnoty
i ujętych w acquis communautaire. Unijne acquis obejmuje m.in. wprowadzone w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską (art. 177 - 181) [tekst skonsolidowany, Dziennik Urzędowy UE C 235 z 24 grudnia 2002 r.] zobowiązanie traktatowe wszystkich państw członkowskich
do zapewnienia spójności, koordynacji i komplementarności działań pomocowych w ramach Unii.

MSZ wystąpiło do UKIE z prośbą o wydanie opinii na temat zgodności projektu z prawem Unii Europejskiej. Podczas pierwszej rundy konsultacji międzyresortowych UKIE nie zgłosiło żadnych uwag.

Ustawa o Współpracy na rzecz Rozwoju jest kluczowym aktem prawnym, niezbędnym dla sprawnej realizacji polskiej współpracy na rzecz rozwoju, stosownie do zapisów rządowej "Strategii".

Nie budzi wątpliwości, że wydanie przedmiotowego aktu prawnego jest konieczne i pożądane. Wprowadzenie nowych rozwiązań prawnych zaowocuje szeregiem pozytywnych skutków, zarówno społecznych i gospodarczych, a przede wszystkim politycznych. Spodziewane skutki polityczne to przede wszystkim przyczynienie się do wywiązania się rządu polskiego
ze zobowiązań wynikających z członkostwa w Unii Europejskiej oraz w Systemie Narodów Zjednoczonych.

Oprac. A. Skrzydło, B. Szymanowska