List w sprawie poparcia europejskich dążeń Ukrainy

Warszawa, 23 czerwca 2004

Jego Ekscelencja
Aleksander Kwaśniewski
Prezydent RP

Środowisko organizacji i inicjatyw obywatelskich, zaangażowanych od lat we współpracę z naszymi wschodnimi sąsiadami, a w szczególności w proces polsko-ukraińskiego pojednania i wspierania europejskich dążeń Ukrainy dostrzega wielką szansę w członkostwie naszego kraju w Unii Europejskiej. Chcemy, by Polska stała się kluczowym współtwórcą powstającej obecnie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, wymaga to jednak naszym zdaniem podjęcia odważnych i wyrazistych inicjatyw na forum Unii.

Ukraina staje w tym roku przed wielkim wyzwaniem - wybory prezydenckie pokażą na ile realne są demokratyczne i europejskie perspektywy tego kraju. W tej sprawie naszym zdaniem nie powinno zabraknąć głosu Europy.

Apelujemy o to, aby Polska wspólnie z krajami Grupy Wyszehradzkiej wystąpiła na forum Unii z inicjatywą przyjęcia przez Radę UE deklaracji politycznej w sprawie Ukrainy. Proponujemy, by Deklaracja wyrażała jednoznaczne poparcie Unii dla europejskich aspiracji Ukrainy, poprzez zarysowanie realnej drogi do członkostwa oraz pokazanie perspektyw współpracy i integracji w tych sferach, które rzeczywiście są istotne dla Ukrainy. Deklaracja powinna jednocześnie wzywać do bezwzględnego respektowania reguł demokracji w nadchodzących wyborach i przestrzegania praw człowieka. W załączeniu przedstawiamy tezy, jakie naszym zdaniem mogłyby znaleźć się w takiej deklaracji.

Niniejszy list przesyłamy do Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrów, Ministra Spraw Zagranicznych oraz Marszałka i Wicemarszałków Sejmu RP. Udostępniamy jego treść także środkom masowego przekazu.

Z wyrazami szacunku,

(w imieniu Grupy Zagranica)
Jakub Boratyński

Sygnatariuszami listu są następujące organizacje członkowskie Grupy Zagranica:
- Caritas Polska
- CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych
- Dom Pojednania i Spotkań im. Św. M. Maksymiliana Kolbego
- Europejski Dom Spotkań - Fundacja Nowy Staw
- Fundacja Centrum Stosunków Międzynarodowych
- Fundacja Edukacja dla Demokracji
- Fundacja im. Stefana Batorego
- Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych
- Fundacja Komunikacji Społecznej
- Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej
- Fundacja Solidarności Polsko-Czesko-Słowackiej
- Fundacja "Szczęśliwe Dzieciństwo"
- Helsińska Fundacja Praw Człowieka
- Instytut Spraw Publicznych
- Instytut Studiów Strategicznych
- Kolegium Europy Wschodniej
- Małopolskie Towarzystwo Oświatowe
- PAUCI / Freedom House
- Polska Akcja Humanitarna
- Polska Misja Medyczna
- Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności
- Stowarzyszenie Edukatorów
- Stowarzyszenie "Jeden Świat"
- Stowarzyszenie Szkoła Liderów
- Towarzystwo Demokratyczne Wschód
- Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne

oraz

- Fundacji Współpracy Międzynarodowej LIBERTOS
- Narodowego Komitetu Polskiego Porozumienia Młodych Euroregionu Bug

do grona sygnatariuszy listu po jego wysłaniu dołączyły również:

- Instytut Mosty na Wschód
- Niezależne Zrzeszenie Studentów Akademii Pedagogicznej w Krakowie
- Towarzystwo Jana Gotliba Blocha

Deklaracja polityczna UE w sprawie Ukrainy
(projekt)

Tezy:

1. Ukraina z chwilą rozszerzenia Unii Europejskiej stała się jednym z największych i najważniejszych sąsiadów i partnerów Unii. Unia Europejska jest żywotnie zainteresowana tym, by Ukraina była postrzegana jako stabilne, demokratyczne i dynamicznie rozwijające się państwo europejskie, powiązane z Unią ścisłymi związkami gospodarczymi, politycznymi i międzyludzkimi. Dostrzegamy to, że Ukraina wielokrotnie wyrażała aspiracje do pełnej integracji z Unią Europejską.

2. Liczymy na to, że Ukraina aktywnie skorzysta z instrumentów, jakie daje Europejska Polityka Sąsiedztwa. Wprowadzenie w życie Planu Działania i systematyczne dostosowywanie ukraińskich instytucji i gospodarki do europejskich standardów stworzy podstawy rzeczywistej integracji Ukrainy z Unią. W obecnej chwili sprawa pełnej integracji Ukrainy z Unią Europejską pozostaje kwestią otwartą, zgodnie z postanowieniami art. 49 Traktatu o Unii Europejskiej.

3. Z niepokojem stwierdzamy, że uchybienia w dziedzinie praw człowieka i obecny stan reform są poważnymi przeszkodami w procesie zbliżania się Ukrainy do Unii Europejskiej.

4. Wzywamy władze Ukrainy i wszystkie siły polityczne w tym kraju, aby swoimi działaniami i postawą w najbliższych miesiącach pokazały, że na Ukrainie mogą się odbyć w pełni demokratyczne, sprawiedliwe i wolne wybory, które będą poprzedzone zgodną ze standardami demokratycznymi kampanią wyborczą, w której wszyscy kandydaci będą mieli zagwarantowany dostęp do środków masowego przekazu i możliwość zaprezentowania swoich programów wyborcom. Sposób przeprowadzenia wyborów prezydenckich pokaże, jak przestrzegane są na Ukrainie reguły demokracji, których wypełnianie jest niezbędnym warunkiem integracji z Unią.

5. Pragniemy, by Europejska Polityka Sąsiedztwa wychodziła naprzeciw autentycznym potrzebom Ukrainy. Unia Europejska deklaruje możliwość włączenia Ukrainy do przestrzeni czterech swobód. Pełna realizacja Planu Działania przez Ukrainę pozwoli na osiągnięcie znacznego postępu w takich dziedzinach jak liberalizacja ruchu osobowego, ułatwienia w eksporcie towarów ukraińskich na rynek unijny, włączenie Ukrainy w unijne programy edukacyjne, kulturalne i naukowe, w tym umożliwienie młodzieży ukraińskiej podejmowania studiów w krajach Unii. Chcemy pogłębiać dialog z Ukrainą w dziedzinie bezpieczeństwa, który będzie prowadził do stopniowego włączania Ukrainy we Wspólną Politykę Zagraniczną i Bezpieczeństwa, w tym Europejską Politykę Bezpieczeństwa i Obrony.

6. Chcemy doprowadzić do lepszego wykorzystania środków pomocowych obecnie przeznaczonych na współpracę z Ukrainą m.in. poprzez koordynację instrumentów współpracy transgranicznej. W nowej perspektywie budżetowej Unii od 2007 roku planujemy znaczne zwiększenie środków na współpracę z sąsiadami, w tym z Ukrainą.

7. Poszanowanie przez Ukrainę norm demokratycznych, takich jak wolność środków masowego przekazu, niezawisłość wymiaru sprawiedliwości, wolne i sprawiedliwe wybory oraz konsekwentne wypełnianie Planu Działania pozwolą na zawarcie nowego porozumienia, które zastąpiłoby Umowę o Partnerstwie i Współpracy i byłoby podstawą do dalszej integracji Ukrainy z Unią Europejską.