Posiedzenie Rady do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi 6 lutego 2004 r.

Informacja o założeniach polskiej polityki zagranicznej na 2004 r. (Minister Włodzimierz Cimoszewicz):

- w związku z naszym wejściem do UE wagi nabiera polski wkład w kształtowanie unijnych instrumentów pomocowych dla Europy Wschodniej, szczególnie Wider Europe, Instrument Nowego Sąsiedztwa - od skuteczności przekonywania naszej dyplomacji zależą założenia funkcjonowania instrumentu. Powinniśmy zabiegać o lepszą koordynację programów INTERREG i TACIS. Najbliższe 2 - 3 miesiące powinny być poświęcone na wzmożoną pracę (również z udziałem organizacji pozarządowych) nad kształtem programów dla Wschodu;

- nasze wsparcie dla Gruzji jest bardzo ważne w tej chwili, również ze względu na wpływ wydarzeń w tym kraju na cały region;

- istnieje obawa, że projekty UE są niedostosowane do dynamiki Wschodu; trwają prace nad całościowym opracowaniem UE - Rosja, w planie są podobne projekty dotyczące relacji UE z Białorusią i Ukrainą;

- wizy: ilość wiz polskich wydanych w Rosji, Białorusi i Ukrainie przez 4 miesiące obowiązywania reżimu wizowego przewyższyła ilość wiz wydawanych rocznie przez wszystkie polskie placówki konsularne we wcześniejszych okresach, jednak kolejki są już rozładowane. Nadal trudna sytuacja panuje we Lwowie, ale osiągnięto porozumienie, które pozwoli na budowę nowego, większego konsulatu. Konsulat w Łucku również jest bardziej obciążony, ale jego specyfika polega na położeniu na drodze do Polski, a z braku rejonizacji w aplikowaniu o wizy wielu podróżnych tam składa dokumenty; konieczne jest obserwowanie jak reżim wizowy wpływa na rodzaje współpracy pomiędzy Polską i Ukrainą (kultura, pomoc humanitarna, nauka, współpraca organizacji pozarządowych); strona polska jest otwarta na możliwości korekty; w Unii trwają prace nad zasadami liberalizacji ruchu przygranicznego;

- postulat zniesienie opłat za wizy dla przedstawicieli partnerskich organizacji z Rosji i Białorusi (Kuba Boratyński) / wszystkich krajów bloku wschodniego (Janina Ochojska);

- Polacy również mają problemy z otrzymaniem wiz - np. by pojechać do Czeczenii, a same wizy są często bardzo drogie (Janina Ochojska)

- prośba o sygnalizowanie występowania utrudnień, problem stanowi brak elastyczności wschodnich partnerów w rozmowach nt. wiz (Minister Cimoszewicz)

- w stosunkach polsko-niemieckich jedyną odpowiedzią na impas powinny być nowe inicjatywy; temat współpracy organizacji pozarządowych w tym zakresie mógłby być tematem kolejnego spotkania Rady;

- w Iraku sytuacja ulega normalizacji na tyle, by za niedługo było możliwe zapraszanie większej ilości instytucji do działania w tym kraju; obecna struktura polskiej obecności w Iraku ma być zmieniana poprzez zwiększony udział biznesu oraz NGOs (ochrona zdrowia, edukacja); propozycja, by organizacje, które chcą działać w Iraku miały przygotowane projekty. Na pytanie Janiny Ochojskiej o możliwości wsparcia działań NGOs przez MSZ Minister zaznaczył, że na marcowe posiedzenie rządu przygotowywana jest informacja na ten temat - Minister Zaleski odpowiada za zebranie informacji o zamierzonych projektach.

Polska polityka rozwojowa:

- istnieje poczucie deficytu w kontaktach NGOs - rząd: polskie organizacje pozarządowe otrzymują z Brukseli polskie dokumenty rządowe, bo na miejscu trudno je dostać, stąd prośba o lepszy przepływ informacji; tempo budowania instrumentów polskiej polityki rozwojowej jest bardzo powolne, ponieważ w Polsce jest bardzo mało doświadczeń w zakresie pomocy rozwojowej proponujemy włączenie przedstawicieli Grupy Zagranica i innych ekspertów do prac nad ustawą o pomocy zagranicznej (Kuba Boratyński);

- potrzebna jest polska agenda pomocowa - sądzono, że Fundacja "Wiedzieć Jak" może stanowić forpocztę takiej instytucji dysponując środkami z MSZ i innych ministerstw; wiemy, że ze względu na nikłe środki obecnie przeważą pogląd, by środki pozostały w MSZ - takie rozwiązanie nie jest dobre, tym bardziej, że środki do dyspozycji są małe to istnieje możliwość sprawdzenia nowych rozwiązań bez dużego ryzyka. Wiedzieć Jak jest specjalną fundacją - nie powinna konkurować z NGOs, ale je wspierać; organizacje pozarządowe chętnie wesprą prace nad ustawą o pomocy zagranicznej (Jacek Michałowski);

- brakuje informacji o polskiej pomocy zagranicznej, chcielibyśmy to wiedzieć i chcielibyśmy mieć możliwość prezentowania danych zagranicą (Janina Ochojska)

Minister zapowiedział, że uzgodni kto i kiedy przekaże nam takie informacje

Rok Polski na Ukrainie:

- przedstawicielem MSZ i Ministerstwa Kultury ds. Roku Polski na Ukrainie jest Mirosław Czech, organizacją Roku zajmują się komitety organizacyjne w obu krajach, które spotkały się 31 stycznia. Wydarzenie odbędzie się pod hasłem "Polska i Ukraina razem w Europie" - kontekst europejski został zaproponowany przez stronę ukraińską i wyznacza pewien kierunek działań: dzielenie się naszymi doświadczeniami nt. integracji europejskiej i przygotowania naszego społeczeństwa do członkostwa. Inauguracja Roku nastąpi 30 marca, kiedy Prezydent RP złoży wizytę na Ukrainie, Rok zakończy się w marcu 2005 r., po czym rozpocznie się Rok Ukrainy w Polsce.

- podczas Roku Polski na Ukrainie istotnymi wydarzeniami rzutującymi na program będą wejście Polski do UE i wybory na Ukrainie. Lata polsko-ukraińskie następują bezpośrednio po latach ukraińsko-rosyjskich, które miały charakter w pełni polityczny, a inicjatywa wychodziła ze strony ukraińskiej. Na działania podejmowane w ramach Roku Polski na Ukrainie będą się składały: wydarzenia promocyjne, w tym głównie promocja kultury, wydarzenia gospodarcze (w tym wystawa narodowa we wrześniu 2004 i szczyt gospodarczy na Krymie również we wrześniu), kontekst społeczny i kontekst polityczny w wymiarze polsko-ukraińskim i europejskim. W realizacji Roku niezbędne jest uwzględnienie 2 czynników - współpracy samorządów i działań organizacji pozarządowych.

- udział NGOs jest widziany w następujący sposób: kontynuacja działań prowadzonych już przez polskie organizacje (prośba o ewidencję naszej aktywności), współorganizacja Dnia Europy, który został już wpisany do oficjalnego programu (zamierzenie jest takie, by Dzień Europy wypadł lepiej niż ubiegłoroczne oficjalne obchody oraz by doprowadzić do dekoncentracji obchodów i wyjścia z nimi poza Kijów już w 2004 r.), konferencja polskich i ukraińskich organizacji pozarządowych w Kijowie. Na początek marca planowane jest spotkanie komitetu organizacyjnego z organizacjami pozarządowymi (Mirosław Czech).

- projekt monitoringu wyborów na Ukrainie, który jest przygotowywany przez polskie i ukraińskie organizacje pozarządowe może być dobrym początkiem do wychodzenia z działaniami poza Kijów. Stąd również apel do rządu o przekazywanie informacji o własnych dobrych doświadczeniach ze współpracy z watchdogami, o wskazywanie, że dla władz taka współpraca przynosi więcej korzyści niż strat, a póki co w WNP organizacje tego typu są postrzegane wrogo. Przykład Ukrainy mógłby być wykorzystywany w innych krajach regionu (Danuta Przywara)

- pozostało bardzo mało czasu na organizację Roku oraz Dnia Europy; inny problem to jak w ogóle rozmawiać na Ukrainie o Unii Europejskiej, ponieważ Ukraińcy chcą wiedzieć jak wejść do UE i zaktywizować swoje społeczeństwo w tym kierunku, podczas gdy istnieje realna możliwość, że Ukraina pozostanie poza strukturami europejskimi przez dziesiątki lat (Róża Thun)

- poszerzanie UE ma wymiar polityczny i psychologiczny - społeczeństwa krajów UE obawiają się tegorocznego poszerzenia, nie można więc deklarować dalszego otwarcia UE w tej chwili. Turcja powinna znaleźć się w Unii, a to otworzyłoby drogę do wejścia kolejnych państw. W Action Plan dla Ukrainy jest mowa o stowarzyszeniu tego kraju z UE (Minister Cimoszewicz)

Inne kwestie:

- w 2004 r. będzie miał również miejsce polski sezon we Francji;

- 2005 r. będzie Rokiem Polski w Niemczech, wkrótce zostaną powołane struktury koordynujące, już zapadła decyzja o rezerwacji środków;

- rząd przyjął wniosek o uznanie portalu polska.gov.pl za oficjalną witrynę Polski, za czym pójdzie jego światowa promocja, portal ma być docelowo dostępny w 6 językach, propozycja, by były na nim również obecne polskie organizacje pozarządowe (poprzez bezpośrednio zamieszczane teksty lub linki do stron domowych) (Minister Cimoszewicz)

Opracowanie: Justyna Janiszewska